Tatry Polskie

przewodnik multimedialny

Strona_główna

Zwierzaki

Patyczaki i inne

Małgorzata Domańska

Coraz większa rzesza miłośników zwierząt kieruje swoje zainteresowania ku organizmom nietypowym, rzec by można dziwnym. Już dość dawno temu pojawiły się w Europie przywiezione z Indii patyczaki. Owady te, jako wyjątkowo łatwe w hodowli, a jednocześnie wciąż wzbudzające żywe zainteresowanie swoim wyglądem i zachowaniem, stały się w dzisiejszych czasach popularnym zwierzątkiem domowym.

Patyczaki nie są wybredne jeśli chodzi o rodzaj pokarmu - zadowalają się liśćmi róż, malin, bluszczu, trzykrotki i innych roślin, rozmnażają się też łatwo - z reguły partenogenetycznie, czyli bez udziału samców. Z niezapłodnionych jaj złożonych przez samice wykluwają się po ok. 100 dniach same samice. Na szybkość rozmnażania ma jedynie wpływ temperatura i światło w pomieszczeniach dla naszych pupilów.

Zadziwiający jest nie tylko wygląd tego owada - do złudzenia przypominający suchy patyczek - ale i jego zachowanie. Gdy spłoszymy młodego patyczaka, zaczyna się on dziwnie kołysać na swych długich, cienkich nogach, dotknięty zaś - przyciąga nogi sztywno do ciała i spada pozornie martwy na ziemię. Patyczaka można ponadto łatwo wprowadzić w stan hipnozy. Wystarczy przenieść te nocne zwierzęta z ciemności do światła, by przyjęły nieruchomą postawę obronną - trwanie w bezruchu z wyprostowanym ciałem i wyciągniętymi do przodu nogami. W tym stanie można owadowi nadać dowolne położenie, w którym pozostawać będzie godzinami, aż jakiś lekki bodziec, np. dmuchnięcie, nie wyrwie go z tego stanu. Z 'zahipnotyzowanych' owadów możemy budować mosty, zwieszać je z gałęzi czy stawiać na głowie, a jednak się nie ockną. Należy jednak cały czas pamiętać, że to są żywe stworzenia i nie wolno nam ich skrzywdzić!

Jak już wspomniałam, hodowla tych zwierząt jest wyjątkowo prosta, jednak nie należy trzymać ich w zbyt dużych stadach, gdyż odgryzają sobie wtedy wzajemnie nogi i czułki. Lubią ciepło i wilgoć, od czasu do czasu lekkie zraszanie, gdyż chętnie zażywają kąpieli i piją wodę. W niewoli żyją około roku. Prócz wspomnianych popularnych małych patyczaków istnieją w krajach tropikalnych gatunki dochodzące do 35 cm długości!

Innym ciekawym owadem goszczącym coraz częściej w naszych domach jest modliszka. Przedtułów tego zwierzęcia jest mocno wydłużony, co nadaje jego ciału osobliwy wygląd. Głowa jest połączona z przedtułowiem w sposób ruchomy, pozwalający na poruszanie i obracanie nią we wszystkich kierunkach, wskutek czego owad może, nie ruszając się z miejsca, obserwować wielkimi, złożonymi oczami całe otoczenie. Samce mają, prócz ww. oczu, jeszcze trzy przyoczka, co różni je od samic. Innym charakterystycznym elementem ciała modliszki są przednie odnóża przekształcone w dwa potężne ramiona chwytne sterczące ku górze jak ręce złożone do modlitwy. To pozornie niewinne urządzenie chwytne spoczywa złożone na piersi, gdy owad jest w bezruchu. Gdy jednak w pobliżu pojawia się jakaś zdobycz, rozprostowują się nagle trzy długie człony ramion modlitewnych tak, że końcowy opatrzony hakiem sięga dość daleko. Tym właśnie hakiem ofiara zostaje zagarnięta i wciągnięta między szczypce pierwszego i drugiego członu. Z tego śmiertelnego uścisku nie jest się w stanie wyswobodzić nawet jaszczurka! W terariach nie można trzymać razem obu płci, gdyż zdarzają się wypadki kanibalizmu, w których samica (7 cm) pożera mniejszego (4-5 cm) samca podczas uczty godowej.

Początkującym hodowcom owadów chciałabym polecić nasze rodzime świerszcze i pasikoniki. Po pierwsze, możemy się w nie zaopatrzyć na najbliższej łące, a po drugie - swoim cykaniem umilą nam długie zimowe wieczory. Znany i rozpowszechniony u nas pasikonik zielony (długość ok. 3,5 cm) żywi się głównie owadami, ale nie gardzi też owocami. U nasady pokrywy jego lewego skrzydła znajduje się gruba, szeroka żyłka zaopatrzona na krawędzi w poprzeczne listewki chitynowe. U nasady pokrywy prawego skrzydła znajduje się miejsce o cienkiej błonce otoczone grubymi żyłkami (tzw. lusterko). Podnoszenie pokryw i ocieranie jedną o drugą powoduje charakterystyczne ćwierkanie.

Świerszcze są mniejsze od swoich kuzynów (2-3 cm) i żywią się głównie pokarmem roślinnym. One również wykorzystują pokrywy skrzydeł do wabienia samiczek donośnym ostrym dźwiękiem. Dorosłe świerszcze polne można łatwo rozpoznać po grubej, okrągłej głowie na szerokim, prawie kwadratowym przedtułowiu, niezgrabnym, wałeczkowatym odwłoku i czarnym, błyszczącym zabarwieniu.

Świat owadów to najliczniejsza rzesza organizmów żywych tak różnych i tak niesamowitych, że jeśli tylko nasze zainteresowania skierują się w tę stronę, to z pewnością nie będziemy się nigdy nudzić, a i czasu nie starczy nam na poznanie ich wszystkich.

Ilustracje M.Domańska